فردیناند والدو دِمارا (Ferdinand Waldo Demara) را به اسمِ «شیادِ بزرگ» (The Great Impostor) می‌شناسند: مردی که هیچ‌وقت دبیرستان را تمام نکرد، ولی در سال‌های مختلف راهب، استادِ روان‌شناسی، نگهبانِ زندان و معلم شد — و عجیب‌تر از همه، وسطِ جنگِ کره جراحِ یک کشتیِ جنگی.

فردیناند دِمارا کی بود؟

فرِد دسامبرِ ۱۹۲۱ در شهرِ لارنس در ایالتِ ماساچوستِ آمریکا به دنیا آمد. شانزده ساله بود که از خانه فرار کرد و به یک صومعه‌ی راهبانِ تراپیست رفت. آن‌جا زیاد نماند؛ مدتی با یک گروهِ مذهبیِ دیگر به بچه‌ها درس داد و بعد، مثل بقیه‌ی عمرش، رفت سراغِ زندگیِ بعدی.

سالِ ۱۹۴۱ واردِ ارتشِ آمریکا شد، ولی به‌جای ماندن، هویتِ یکی از هم‌خدمتی‌هایش را برداشت و غیب شد. بعد به نیروی دریایی رفت و آن‌جا هم دوام نیاورد؛ این بار خودکشیِ خودش را جعل کرد تا کلاً ناپدید شود.

از صومعه تا کلاسِ روان‌شناسی

چند سال بعد با اسم و مدرکِ «دکتر رابرت لینتون فرنچ» سر از کالجِ گنن در شهرِ اِری در پنسیلوانیا درآورد و استادِ روان‌شناسی شد. بعد با یک مدرکِ دکترای دیگر و اسمِ «سسیل هامان» جای دیگری درس داد. سرانجام دستگیر شد — نه به‌خاطرِ جعلِ هویت، بلکه به جرمِ فرار از خدمت — و هجده ماه زندان رفت.

بعد از زندان، با اسمِ «برادر جان پِین» واردِ یک جمعِ مذهبی در ایالتِ مِین شد. همان‌جا با یک پزشکِ جوانِ کانادایی به اسمِ دکتر جوزف سیر آشنا شد. این‌که مدارکِ دکتر سیر دقیقاً چطور به دستِ فرِد رسید، هنوز هیچ منبعِ معتبری با اطمینان نمی‌گوید.

جراحِ قلابیِ ناوشکنِ کایوگا

مارسِ ۱۹۵۱ جنگِ کره در جریان بود و نیروی دریاییِ کانادا کمبودِ پزشک داشت. فرِد با مدارکِ «دکتر جوزف سیر» در شهرِ سنت جان در نیوبرانزویک ثبت‌نام کرد و ظرفِ چند روز ستوان‌جراحِ نیروی دریاییِ کانادا شد. اول به بیمارستانِ نیروی دریایی در هالیفاکس رفت و بعد سوارِ ناوشکنِ «کایوگا» (HMCS Cayuga) شد که برای ماموریت به آب‌های کره می‌رفت.

روی کشتی، اول کارهای ساده بود: بریدگی و عفونت و پیچ‌خوردگی. بعد دندانِ عفونیِ کاپیتانِ کشتی، جیمز پلومر، را کشید. و بعد روزی رسید که چند مجروحِ جنگیِ کره‌ای را روی کشتی آوردند. کسی که یک روز هم دکتر نبود، باید عملشان می‌کرد — و از جمله گلوله‌ای را از سینه‌ی یکی از آن‌ها بیرون آورد.

خبری که لوش داد

همان جراحی‌ها از فرِد قهرمان ساخت. خبرگزاری‌ها داستانِ «دکتر سیر»، جراحِ شجاعِ کشتی، را منتشر کردند — و دکتر جوزف سیرِ واقعی، که در همان سال‌ها در کانادا طبابت می‌کرد، اسمِ خودش را در روزنامه دید.

کمی بعد، شبی که کایوگا زیرِ بمباران بود، پیامی رمزی فقط برای کاپیتان رسید: «دلیل داریم افسرِ پزشکیِ شما یک شیاد است. تحقیق کنید و گزارش بدهید.»

عجیب این‌که نیروی دریاییِ کانادا هیچ‌وقت از او شکایت نکرد. حدودِ هزار دلار حقوقِ عقب‌افتاده‌اش را دادند و نوامبرِ ۱۹۵۱ در مرزِ بلِین در ایالتِ واشنگتن، بی‌سروصدا تحویلِ آمریکا دادند.

زندانِ تگزاس و جزیره‌ای در مِین

ژانویه‌ی ۱۹۵۲ فرِد داستانِ خودش را به مجله‌ی «لایف» فروخت. چند سال بعد، اواسطِ دهه‌ی ۵۰، با مدارکِ «بن دبلیو. جونز» نگهبانِ زندانِ هانتسویل در تگزاس شد و آن‌قدر در کارش خوب بود که مسئولِ بندِ فوق‌امنیتی شد. تا این‌که سالِ ۱۹۵۶ یکی از زندانی‌ها همان شماره‌ی قدیمیِ «لایف» را پیدا کرد و عکسِ نگهبانش را در آن دید. فرِد انکار کرد — و فرار کرد.

سپتامبرِ ۱۹۵۶ با اسمِ «مارتین گادگارت» معلمِ انگلیسیِ دبیرستانِ جزیره‌ی کوچکِ نورث هِیوِن در مِین شد و خیلی زود محبوبِ بچه‌ها و اهالی شد. طبقِ گزارشِ روزنامه‌ی «بنگور دیلی نیوز»، چند نفر از اهالی به او مشکوک شدند و از روی یک لیوانِ آبجو اثرِ انگشتش را برای پلیسِ ایالتی فرستادند. ۱۴ فوریه‌ی ۱۹۵۷، دو کارآگاه با کشتیِ گاردِ ساحلی به جزیره آمدند و معلمِ محبوبِ مدرسه را دستگیر کردند.

بعد از افشا: کتاب، فیلم و پایانِ ماجرا

سالِ ۱۹۵۹ رابرت کرایتون کتابِ «The Great Impostor» را درباره‌اش نوشت که پرفروش شد، و سالِ ۱۹۶۱ فیلمی با همین اسم و بازیِ تونی کرتیس ساخته شد. فردیناند دِمارا ۷ ژوئنِ ۱۹۸۲ در شصت‌سالگی در کالیفرنیا درگذشت.

تو این اپیزود از رادیو آد کلِ این داستان را، از فرارِ شانزده‌سالگی تا اتاقِ عملِ کشتی و عکسی که دو بار لوش داد، یک‌جا تعریف می‌کنیم. عکس‌های واقعیِ خودِ دِمارا و منابعِ هر چیزی که می‌شنوی پایینِ همین صفحه است.

منابعِ این داستان:

1. [آرشیو] CFB Esquimalt Naval & Military Museum — Clare Sharpe
2. [خبر] Legion Magazine — John Ward
3. [خبر] The Conversation — Tim Holmes (Bangor University)
4. [خبر] Bangor Daily News — Emily Burnham
5. [خبر] Lookout Newspaper (CFB Esquimalt) — Rachel Lallouz
6. [کتاب] Maria Konnikova — The Confidence Game (excerpt, Saturday Evening Post)
7. [خبر] UPI Archives — obituary
8. [آرشیو] Wikimedia Commons — عکس‌های دمارا و Cayuga

صفحه‌ی این پرونده در رادیو آد